نظریه‌ اشباع در بازاریابی شبکه‌ای

تابان خواجه نصیری

در این مقاله عقیده‌ام را در مورد موضوع «اشباع» در «بازاریابی شبکه‌ای» نوشته‌ام؟ این سوالی است که اخیراً در جلساتی که داشته‌ام از من بسیار پرسیده شده است. قصد دارم در این مقاله هرچند کوتاه به این قضیه اشاره کنم و تا آنجا که امکان داشته باشد، موضوع را برای علاقمندان به این مدل کسب و کار بازتر کنم.

در «بازاریابی شبکه‌ای» که توضیح و خلاصه تعریفی از آن در مقالات قبلی‌ام که در سایت نیز آرشیو شده، آمده است، موضوعی به صورت یک جور نظریه مطرح است که به «اشباع» یا (Saturation) معروف است. منظور از این تئوری این است که هنگامی که افراد برای جذب Downline به Networking یا همان «معاشرت» روی می‌آورند، در مقطعی از زمان یا مکان، به افرادی برخورد می‌کنند که گرچه در میان افراد بازار هدف مورد نظرشان قرار دارند و از جمله افرادی مستعد و علاقه‌مند شناخته شده‌اند، اما قبلاً جذب یکی از شاخه‌ها شده‌اند و خود در میان زنجیره‌ بازاریابی قرار دارند. این تئوری، با دیدی منفی نسبت به قضیه، معتقد است که چون بازار «اشباع» می‌شود، پس فعالیت دیگر فایده‌ای ندارد و کار بازاریابی همین جا متوقف می‌شود.

شخصاً به همراه بسیاری دیگر از کارشناسان و فعالان در این زمینه معتقدم که چنین تصور و نظریه‌ای یک جورایی مضحک و خنده‌دار است. «اشباع» یک موضوع نادر و صرفاً تنها یک تئوری است. «بازاریابی شبکه‌ای‌» موضوع تازه‌ای نیست - اگرچه بتازگی در ایران شناخته و تا این حد فراگیر شده است - بیش از چهل سال از عمر آن می‌گذرد و افراد بسیاری در سرتاسر دنیا بر اساس این مدل کسب و کار، دارند کار می‌کنند، در آمریکا، کانادا و اروپا و حتی استرالیا. هزاران شرکت محصولات خودشان را از این طریق مستقیماً به دست مشتریان خود می‌رسانند و بدین ترتیب کالا و خدمات (مصرفی) شان را به فروش می‌رسانند. وقتی می‌گوییم «اشباع» در سرتاسر گیتی، یعنی وضعیت به جایی برسد همه‌ افراد جزئی از سیستم بازاریابی شوند به طوری که تلاشها به هیچ نتیجه‌ای نرسد. اما من معتقدم، این تنها یک دید یا نگرش منفی است و در بازاریابی شبکه‌ای دید منفی یعنی توقف و همین. اساس بازاریابی شبکه‌ای، در معاشرت است، اساس معاشرت یا نتورکینک در ایجاد و حفظ ارتباط و ایجاد جو اعتماد متقابل است.

بسیاری از شرکتها در زمینه بازاریابی شبکه‌ای کار می کنند و ما به مردم این آگاهی را می‌دهیم که این یک موضوع اخلاقی است و از این اهمیت برخوردار است که البته با یک دید مثبت، بهترین شرکت / تولیدکننده و همچنین بهترین کالا یا خدمات را از لحاظ مرغوبیت و کیفیت برای بازاریابی انتخاب کنند. ایجاد و حفظ اعتماد بین افراد اسپانسر کننده و Downline یا زیر مجموعه‌ها، و بار دیگر تاکید می کنم، با یک نگرش مثبت، کار را به جلو هدایت می‌کند.

از طرف دیگر، هر روز افراد بسیاری به دنیا می‌آیند که در آینده نیازهای مشخص و گاه مشترکی دارند که به نوعی در بازارها و مخاطبین هدف یک شرکت / سازمان / تولیدکننده یا ارائه کننده خدمات قرار می‌گیرند، روزی بالاخره این افراد جدید به سن هجده سالگی می‌رسند و می‌توانند مدل کاری و شرکت و کالا یا خدمات مورد نظرشان را انتخاب کنند، حال آنها را می‌بینیم که شروع به فعالیت می‌کنند و کالا یا خدماتی مصرفی شرکت یا تولید کننده‌ای را به دیگران توصیه می‌کنند و از این راه - اگر شرکتهایی که انتخاب کرده‌اند اصول، اخلاقیات و تعهدات و قوانین را رعایت کنند و اعتماد مجموعه را با ارائه کیفیت خوب و تحویل به موقع و حتی سایر خدمات (مثلاً خدمات پس از فروش و ضمانت نامه و ... به خود جلب کرده باشند)- برای خود کسب درآمد می‌کنند، این افراد ممکن است در جایی به افرادی در دایره دوستان و آشنایان خود (همان میانگین ۳۰۰ نفر) برخورد کنند که خودشان - شاید مثلاً چهل سال پیش - در شاخه ای دیگر جذب سیستم بازاریابی آن شرکت شده اند، ولی این دلیل نمی‌شود که ما بازار را «اشباع شده» بدانیم. «معاشرت» مداوم سر لوحه «بازاریابی شبکه‌ای» است یعنی افراد باید سعی کنند که در ارتباط و معاشرت مداوم با مخاطبین هدف خود باشند. من در سمینارهایم راههایی را آموزش می‌دهم که چطور افراد می توانند از اینترنت به عنوان یک ابزار قوی و موثر در این جهت استفاده کنند و البته با یک دیدگاه مثبت و رو به جلو، نه با منفی بافی.

بحث «اشباع» شدن بازار، یک دیدگاه منفی است که فقط جلوی فعالیت مردم را می‌گیرد. دایره دوستان و آشنایان اگر حتی بیش از ۳۰۰ نفر هم باشد، روزی اشباع می‌شود، فرض را بگیریم که همه در زیر مجموعه‌های شما و یا افراد بالاتر از شما قرار گرفته‌اند، بازاریابی اما متوقف نمی شود، از دایره ها فراتر می‌رود، از شهرها و کشورها هم فراتر می‌رود اما مطمئن باشید که بازاریابی شبکه‌ای برای پول درآوردن و یک شبه میلیاردر شدن نیست، کاری است مثل هر کار دیگر، کار می‌برد، هزینه باید کرد و وقت بسیاری ممکن است از شما بگیرد، چرا که شما باید در یک فرآیند آموزش دیدن و آموزش دادن (حمایت Downline) مداوم باشید و این طرحی نیست که به این زودی‌ها به اشباع برسد، گرچه این را می‌دانیم که هر چه در پایین ترین سطوح باشیم (مثلاً برای کالایی که مدل بازاریابی شبکه‌ای برایش از ۴۰ سال پیش شروع شده است) کار بازاریابی اصولاً سخت تر می‌شود و نیاز به صبر و تحمل بیشتری هست و فعالیت بیشتر. توجه داشته باشید که من همیشه گفته‌ام که اصولاً بازاریابی (حتی شبکه‌ای) با یک شیوه‌ و استراتژی کششی یا جذب افراد (PULL) کار می کند و نه شیوه‌ها و روش‌های تحمیلی و زوری (Push) - برای این نوع بازاریابی باید شرایطی مهیا باشد یا مهیا شود و این زمان می‌برد و کار بسیار مشکلی است.

توجه داشته باشید که فعالیت‌های بازاریابی شبکه‌ای نباید با شیوه های مخرب مثل استفاده از اسپم و اسکم توسعه یابد. یکی از علت ها برای شکست خوردن و متوقف شدن بازاریابی شبکه‌ای، استفاده از طرح‌هایی است که ادعا می‌کنند این کار بسیار ساده است و این کار شما را یک شبه مولتی میلیاردر می‌کند، اصلاً چنین نیست، یک فعالیت شبکه‌ای، شاید سالها طول بکشد که جای خود را باز کند و موفق به پیش رود، متاسفانه آنهایی که برای آغاز فعالیت‌های خود یک محدوده زمانی مطرح می کنند تا افراد هرچه سریعتر زیرمجموعه‌های خودشان را تکمیل کنند، کار بازاریابی را با ... اشتباه گرفته‌اند.

برای بازاریابی صحیح و اخلاقی و قانونی باید طرح داشته باشید، تحقیق و مطالعه و تست کنید و بعد اقدام کنید، و پیگیری داشته باشید و در عین حال خلاقیت داشته باشید و خیلی عوامل دیگر که مجالی برای گفتن آنها نیست، اما نه، این مسلم است که یک شبه نمی‌توانید میلیاردر شوید.

با تشکر از وست تبریز

 من تعصب خشك و خالی به وست ویژن نداشته و دشمنی با هیچ نتوركی را ندارم بلكه واقع بینانه به نتوركها نگاه كرده حقایق را بازگو مینمایم.

چند صباحی است كه وقتی برای بروز رسانی، وبلاگ خود را باز میكنم با نظرات دوستانی مواجه میشوم كه گاها دور از نزاكت و دور از شخصیت یك ایرانی اصیل میباشد.

مدتی است عزیزان بازدید كننده مرا مورد بازخواست قرار میدهند فحش و ناسزا میگویند و حتی گاهی اوقات مرا تهدید هم میكنند. اما چیزی كه برای من مهم است بازگو كردن حقایق میباشد و برای این كار از هیچ چیز و هیچ كس باكی ندارم حتی اگر سرم در راه حقیقت برود. 

از اینكه میبینم بعضی از افراد از الفاظ بد استفاده میكنند و خود را یك ایرانی میدانند در شگفت هستم كه آیا اینان خجالت نمیكشند نام ایرانی بودن را به خود میگذارند و سنگ نتوركهای خارجی را به سینه میزنند و فحش و ناسزا میدهند.

- عده ای فحش ، ناسزا و تهدید میكنند كه دست از سر نتوركهای دیگر بردارم در حالیكه بنده كارم فقط اطلاع رسانی میباشد و چیزی جز حقیقت در مورد بعضی از نتوركها درج نكرده ام و به كار خودم نیز ادامه خواهم داد تا بتوانم دست نتوركهای كلاهبردار را برای همه رو كنم.

- عده ای هم خود را یك وست ویژنی یا یك دوست معرفی میكنند و مرا مورد انتقاد قرار میدهند و گاهی اوقات فحش و ناسزا هم میدهند و ادعاهایی از وست ویژن دارند. اما اگر در مورد این ادعاها خوب توجه كنیم میفهمیم كه این ادعاها بی پایه و اساس میباشند كه تبدیل شده اند به سلاحی برای بهانه جویی در دست دوستان و سلاحی برای ضربه زدن بر پیكره وست ویژن در دست دشمنان.

ادعاها عبارتند از:

1- همایش 15 هزار نفری كه قرار بود انجام شود چه شد؟

2- شركت جز چند تیكه سنك محصول دیگری ندارد.

3- محصولی كه قرار بود جایگزین كارت تسهیلات بشود چه شد؟

4- پورسانتها نقد نمیشود.

5- ساپورت بالاسری نداریم.

6- شركت دروغ میگوید و وعده و وعید میدهد.

7- بلاك شده ایم.

8- مگر قرار نبود 17 اسفند مدرك قانونی رو شود پس چه شد؟

9- شما هم فقط بلد هستید از شركت تعریف كنید و نظرات را سانسور نمایید.

من این ادعاها و امثال این ادعاها را بهانه ای بیش نمیدانم. و از این افراد كه خود را دوست وست ویژن و وست ویژنی معرفی میكنند میپرسم اگر شما واقعاً همانی كه میگویید هستید باید خود، جواب این سوالات خود را تا حالا پیدا میكردید كه پیدا نكردن جواب حاكی از دروغ شما است. ولی باز من با تحلیلی جواب شما را میدهم هرچند میدانم آنكه میخواهد بهانه بیاورد باز بهانه ای در آستین خواهد داشت و این جمله را با صدای بلند داد میزنم كه:

جهان به تلاش پاداش میدهد نه به بهانه جویی

1- در مورد همایش 15 هزار نفری كه آنروزها نیز گفته شد به خاطر انتخابات و سوء استفاده تبلیغاتی دشمنان این همایش از طرف شركت لغو شد. در ثانی مگر همایشهای قبلی كم بودند كه منتظر همایش 15 هزار نفری هستید؟ مگر شما برای همایش كار میكنید؟ كدام نتورك را میشناسید كه به اندازه وست ویژن توانسته باشد همایش برگذار کند و یا حتی یك همایش بالای 300 نفری برگذار كند؟

تنها نتوركی كه توانسته به غیر از وست ویژن همایشی برگذار كند نتورك آسونت میباشد كه آنهم با دستگیری شركت كنندگان در این همایش آبرو ریزی بزرگی برای این نتورك بوجود آورد و بعد از آن دیگر نتوركی قادر نشده پا جای پای وست ویژن بگذارد و همایشهای بزرگی را ترتیب دهد.

2- از به اصطلاع دوست عزیزی كه ادعا میكند شركت جز چند تكه سنك محصول دیگری ارائه نمیدهد باید عرض كنم كه اگر هر چند وقت یكبار وارد سایت بشوید خواهید دید كه محصول جدید گذاشته میشود و هرگاه آن محصول عموم پسند باشد حتی در عرض چند ساعت تمام میشود كه نمونه آن 6 محصول جدید در این هفته بود كه سه محصول آن در عرض 2 روز تمام  شد و فقط سه محصول مانده كه اینها هم مطمئنا به زودی تمام میشوند چون خرید بالاست. و این را هم میدانم كه شركت وقتی محصول را در سایت قرار میدهد كه بیش از هزار عدد از آن موجود باشد و به آنهایی كه ادعایی غیر از این دارند عرض میكنم كه تنها زیر مجموعه بنده حداقل 20 قلم محصول را در این دو روز خریداری كرده اند حال در كل مجموعه ها حساب كنیم كه معلومه حق با ماست.

3- در مورد محصولی كه قرار بود جایگزین كارت تسهیلات شود باید بگویم كه شركت دروغ نگفته است فقط مشكل اینجاست كه شركت دو مورد پلن كاری مجزا از هم دارد یكی سیلور دیگری گلد كه متاسفانه مطالبی كه گفته میشود از هم تفكیك نمیشود كه مال پلن سیلور میباشد یا پلن گلد. جایگزین كارت تسهیلات در پلن گلد میباشد نه پلن سیلور. و اگر واقعا وست ویژنی بودید این موضوع را از بین جملات میتوانستید بیرون بكشید كه شركت محصولی به جای كارت تسهیلات ارائه بدهد كه ارزش آن بالغ بر 80 هزار تومان باشد این در حالی است كه ما فقط برای خرید مبلغ 60 هزار تومان بدهیم و دو محصولی یكی به ارزش 25 هزار تومان دریافت كنیم و دیگری به ارزش 80 هزار تومان.

4- مدیر عامل شركت بارها گفته است كه شركت ما نیامده برای آنهایی كه بخواهند مفت پول به جیب بزنند پورسانت بدهد بلكه آنهایی كه بازاریابی كنند پورسانت میگیرند و حال اگر ما واقعا بازاریابی كنیم به راحتی میتوانیم پورسانتهای خود را نقد كنیم و اینكه پورسانتها نقد نمیشود بهانه ای بیش نیست.

5- آنهایی كه آمده اند بازاریابی كنند و پورسانت دریافت نمایند هیج نیازی به بالاسری ندارند چون شركت وست ویژن دفتر دارد و میتوان از طریق خود دفتر ساپورت شد و در ضمن ما تا كی باید متكی به بالاسری خود باشیم.

6- آنهایی كه میگویند شركت دروغ میگوید و وعده و وعید میدهد لطفا این را به من ثابت كنند چون بنده تا حالا موردی را ندیدم كه شركت گفته باشد و بدان عمل نكرده باشد شاید كم كاری در انجام دادن به موقع بعضی از موارد به خاطر پاره ای از مشكلات (در مورد مشكلات شركت توضیحات زیاد داده ایم برای همین از توضیح مشكلات شركت صرف نظر میكنم.) صورت گرفته باشد اما تا حال موردی نشده كه وعده ای شركت داده باشد و بدان عمل نكند و این را میدانم كه متاسفانه بعضی از لیدرها به نام شركت وست ویژن وعده هایی به زیر مجموعه خود میدهند و تمام مشكلات خود را نیز به شركت وست ویژن ربط میدهند كه این موارد ربطی به خود شركت ندارد.

در ضمن لازم دیدم مطلب تحلیلی وبلاگ The Best Of Leaders را عینا در این قسمت تحلیلم درج كنم:

امروز شما بهترین دفتر پشتیبانی را با تابلوی زیبای وست ویژن در اختیار دارید اما دفتر پشتیبانی ما بیشتر شبیه یک خانه بود تا دفتر!!! شما امروز قدرتمندترین و زیبا ترین سایت را در اختیار دارید اما صفحه اول سایت ما عکس " گل رز" بود!!! امروز کارتهای شما با پست جمهوری اسلامی ارسال می شود اما زمان ما از پست خبری نبود و باید خودمان از بین صدها کارت ، کارتمان را پیدا می کردیم!! سال گذشته در همین ماه همه تاپ لیدرها بسیج شده بودند تا محصولات را خودشان به دست اعضای وست ویژن برسانند و هزاران مشکل دیگر که همه آنها امروز حل شده است.

حالا گیریم که شرکت بنا به دلایلی که به صلاح شرکت و اعضای آن بوده است ، به چند وعده خود هم عمل نکرده باشد...چطور وقتی بدون اطلاع قبلی آرم هکر سیف و وری ساین را روی سایت دیدید چیزی نگفتید!؟ این همه خدمت کم بود؟ این همه همایش و نمایش افتخار با حضور مسئولین عالی رتبه دولتی کم بود؟ بد نیست کمی هم انصاف داشته باشیم!!!

7- میگویند بلاك شده ایم. در حالیكه تنها كسانی بلاك شده اند كه كار نمیكنند و زیر مجموعه خود را رها كرده اند. آنهایی كه كار میكنند بلاك نشده اند و اگر هم شده اند با اطلاع دادن به شركت بلاك آنها باز شده است و هیچ مشكلی هم در این زمینه برای افراد فعال وجود ندارد.(در این رابطه هم تحلیلی وبلاك تاپ لیدرز زده است و همه از آن آگاهیم.)

8- آری قرار بود 17 اسفند مدرك قانونی شركت وست ویژن برای همه رو شود اما اگر این رو شدن مدرك فعلا به زیان شركت باشد آیا باز باید شركت مدرك را رو كند؟ در ثانی مگر ما به قانونی بودن شركت وست ویژن شك داریم؟ اگر شك داریم بهتر است دست از كار كشیده منتظر بمانیم.

اگر آقای آرش رزقی ، آقای شهروز زرگر و آقای تایماز ولیزاده مثل ماها فكر میكردند و بهانه می آوردند تا حالا هیچ كدام نمیتوانستند جایگاه پلاتینیوم را فتح كنند. آنها به جای بهانه تراشی و به جای داتما رفتن از این نتورك به آن نتورك، ماندند و تلاش كردند تا به این مقام رسیدند. مگر این بهانه ها كه میگوییم برای آنها هم وجود نداشت؟

9- از كسانیكه مرا متهم به تعریف از شركت میكنند میخواهم شركتی را برای این جانب معرفی كنند كه:

الف- ایرانی باشد و ایرانی بودن خود را انكار نكند.

ب- دفترمجزا با تابلو خود شركت در جلوی درب دفتر آن نصب شده باشد.

ج- مدیری با سواد و خلاق داشته باشد.

د- توانسته باشد همایشهای بزرگ برگذار كرده و در نمایشگاههای بزرگ بطور چشمگیر شركت كرده باشد.

ه- و ... كه در آخر بتوان آن نتورک را با وست ویژن مقایسه كرد.

 آنوقت بنده از وست ویژن تعریف نخواهم كرد.

در مورد نظرات كه سانسور میشود میگویم تا زمانیكه بعضی از افراد بویی از نزاكت نبرده اند و جز فحش  چیز دیگری بلد نیستند و دائما ایراد میگیرند، سانسور شدن نظرات ادامه خواهد داشت.

در آخر من نیز مثل وبلاگ The Best Of Leaders داد میزنم و از خود میپرسم ما برای وست ویژن چكار كرده ایم؟؟

با تشکر از وست تبریز